เว็บไซด์  บทความ  กระทู้   

พิพิธภัณฑ์ตำหนักปลายเนิน

 

พิพิธภัณฑ์ตำหนักปลายเนิน ตั้งอยู่ที่ ถนนพระรามสี่ เขตคลองเตย กรุงเทพมหานคร สร้างเสร็จเมื่อ พ.ศ. ๒๔๕๗

ลักษณะอาคาร

บ้านเรือนไทย ๒ ชั้น ชั้นล่างเป็นใต้ถุนสูงยกพื้นโล่ง เสาโครงสร้างชั้นล่างเป็นเสาปูน ส่วนตัวเรือนเป็น ไม้ทั้งหมดหลังคาจั่วปีกนก มุงด้วยกระเบื้องดินเผา เป็นลักษณะของเรือนไทยประเพณีทั้งหลัง การวางผังต่างไปจากเรือนไทยโบราณทั่วไป เนื่องจากวางเรือน ยืนตามตะวันทุกหลัง และวางเหลื่อมเยื้องกันเพื่อรับลมและเลี่ยงการรับแดดแทนการวางเรือนล้อมรอบนอกชาน

ประวัติอาคาร

สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัติวงศ์ ทรงโปรดให้ซื้อเรือนไทยอย่างโบราณ เพื่อสร้างเป็นพระตำหนักเพราะมีพระประสงค์จะให้เสร็จโดยเร็วและไม่สิ้นเปลือง เนื่องจากทรงพระประชวร และมีพระดำริจะมาประทับนอกเมืองเป็นครั้งคราว แต่ท่านมักจะประชวร เมื่อกลับไปประทับที่วังท่าพระ ภายหลังจึงประทับประจำที่ตำหนักนี้ เมื่อแรกสร้างมุงหลังคาจากทุกหลัง บางหลังฝาทำด้วยแผงไม้ไผ่สานมีไม้ประกับเป็นกรอบค้ำเปิดขึ้นได้ทั้งฝา ต่อมาได้เปลี่ยนใช้กระเบื้องไม้สักมุงหลังคาแทน เพราะจากนั้นต้องเปลี่ยนใหม่ทุก ๒ - ๓ ปี ส่วนฝาเปลี่ยนเป็นฝาไม้มีหน้าต่างกว้าง เนื่องจากไม่สะดวกในฤดูฝน ซึ่งยุคนั้นไม่มีใครเคยทำ

ตำหนักปลายเนิน เดิมเป็นที่ประทับของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ แต่เดิมพระองค์ท่าน ประทับอยู่ที่วังท่าพระ แต่ต่อมาทรงดำริจะประทับอยู่ในที่ที่อากาศโปร่งสบายเพื่อช่วยให้พระอนามัยสมบูรณ์ขึ้น จึงได้ทรงหาซื้อที่นาบริเวณคลองเตย ซึ่งเป็นชานเมืองในสมัยนั้นและสร้างตำหนักขึ้นในปี พ.ศ. ๒๔๗๕

ส่วนตำหนักที่ประทับนั้น ทรงให้ซื้อเรือนไทยอย่างโบราณที่สมัยนั้นไม่นิยมเห็นว่าล้าสมัย เจ้าของจึงมักขายไปในราคาถูก ทรงนำมาจัดวางผังตามแบบของพระองค์ท่าน คือจัดวางเรือนตามตะวันทุกหลังเพื่อให้ลมพัดผ่านอย่างทั่วถึง ไม่จัดเป็นหมู่ล้อมชานแบบโบราณ ที่ประทับ ส่วนพระองค์เป็นเรือน ๒ หลัง เชื่อมต่อกันด้วยชาน หลังหนึ่งเรียกว่า "ตำหนักโถง" อีกหลังเรียกว่า "ตำหนักบรรทม" จากตำหนักโถงมีชานกว้างเชื่อมกับ เรือนของพระชายา และพระโอรสธิดา เมื่อแรกสร้างหลังคามุงจากทุกหลัง ต่อมาได้เปลี่ยนเป็นกระเบื้องไม้สัก

ใน พ.ศ. ๒๕๐๗ หลังจากที่สมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์สิ้นพระชนม์แล้ว ๑๗ ปี ได้มีการปรับปรุงบ้าน จึงย้ายเฉพาะเรือนที่ประทับ ๒ หลังลงมาทางใต้ของที่ตั้งเดิมประมาณ ๓๐ เมตร และดำเนินการบูรณะโดยเปลี่ยนวัสดุบางส่วน แต่ผังและรูปแบบอาคารยังเป็นแบบเดิม ภายในห้องต่างๆ จัดเป็นที่เก็บรักษาศิลปวัตถุของพระองค์ท่านที่นำมาจากวังท่าพระ ปัจจุบัน ตำหนักปลายเนินเปิดให้เข้าชมเฉพาะวันครบรอบวัน ประสูตสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ คือวันที่ ๒๘ เมษายน ของทุกปี

แหล่งข้อมูล

"174 มรดกสถาปัตยกรรมในประเทศไทย", สมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์. ข้อมูล
asa.or.th. ภาพ

 

อ่าน:  2,866